Wat is een depressie

Depressief, wat is dat?

Iedereen ziet het wel eens niet zitten. Er zijn genoeg dingen in het leven die tegen kunnen zitten en die het iemand somber doen inzien. Vreemd is dat niet. Gewoonlijk gaat dat ook wel weer over in een paar uur of in een paar dagen. Soms gaat het ook niet vanzelf over. Dan kan iemand maanden of soms ook jaren somber zijn. Dan kan het zijn dat er sprake is van een depressie.

Symptomen

Tot de symptomen van een depressie horen als eerste een depressieve stemming die het grootste deel van de dag duurt en die bijna elke dag vookomt. Ook kan het zijn dat iemand zich niet zozeer depressief voelt, maar wel vrijwel alle plezier in het leven heeft verloren, veel piekert of sterk negatief denkt. Daarnaast kan ook sprake zijn van een toename of afname van het lichaamsgewicht (zonder dieet), slaapklachten, geagiteerd of juist sterk geremd gedrag, vermoeidheid, concentratieproblemen en terugkerende gedachten aan de dood.

Tenslotte wordt pas van een depressie gesproken als de klachten voor de persoon zelf een forse beperking vormen.

Andere stemmingsstoornissen

Er zijn diverse andere stoornissen op het gebied van de stemming, waar depressie een deel van kan zijn. Zo kunnen depressieve episoden afgewisseld worden met perioden waarin iemand zich juist vreselijk, overdreven, goed voelt en erg veel dingen onderneemt, waarbij het vaak om dingen gaat waar iemand ook risico's mee loopt, zoals bijvoorbeeld vreselijk veel kopen, of zich op andere manieren ontremd gedragen.

Ook kan het iemand niet echt erg depressief zijn, maar constant een lichte depressie hebben, die vaak ook nog lang aanhoudt. We spreken dan van dysthymie.

Ben ik depressief?

Als u zich in het bovenstaande herkent, kan het nuttig zijn om dit eens wat min of meer objectief vast te leggen. Dit kan door het invullen van de depressievragenlijst.

Oorzaken van depressie

Veel mensen denken dat depressies altijd veroorzaakt worden door nare ervaringen in het leven.

Verdrietige of schokkende gebeurtenissen kunnen inderdaad depressies oproepen. Mensen kunnen bijvoorbeeld in somberheid wegzakken als ze hun partner hebben verloren en hun verdriet hierover niet goed kunnen uiten. Of ze verliezen hun levenslust omdat ze hun baan zijn kwijtgeraakt en zich uitgerangeerd voelen. Soms echter voelen mensen zich depressief zonder enige aanwijsbare 'reden'. De gevoelens kunnen dan (mede) veroorzaakt worden door processen in het lichaam dan zijn er dus ook biologische oorzaken in het spel. De meeste depressies worden veroorzaakt door een combinatie van psychische, sociale en biologische factoren.

Ben ik de enige?

Nee: depressieve gevoelens komen veel voor. Volgens gegevens van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie heeft tien procent van de mannen en twintig procent van de vrouwen minstens één keer in hun leven een depressie. Het is dus niet iets waar iemand zich voor hoeft schamen of wat per se verborgen moet worden gehouden.

Wat kan ik er aan doen?

De ervaring leert dat er een aantal mogelijkheden zijn om een depressie te behandelen.

De behandeling van eerste keuze voor lichte tot milde depressie is cognitieve gedragstherapie (CGT). Bij deze behandeling wordt aandacht besteed aan de factoren die depressieve klachten uitlokken en in stand houden. Bij CGT wordt ook gebruik gemaakt van, onder andere:

• conditieverbetering
• mindfulness

Daarnaast is er de behandeling met medicijnen. Deze behandeling kan effectief zijn voor ernstige depressies. De medicatie wordt voorgeschreven door een arts. Voor meer informatie hierover kunt u zich wenden tot uw huisarts of psychiater. Op medicatie wordt hier verder niet ingegaan.

Behandeling

Bij de gedragstherapeutische behandeling van depressie gaat het niet zozeer om de oorzaak van de depressie, maar veel meer om de factoren die de depressie in stand houden. Hierbij worden twee belangrijke factoren gezien, te weten:

• de veranderingen in het activiteitenpatroon
• de automatische negatieve gedachten

Activiteiten

Veel mensen die depressief zijn komen niet meer toe aan de dingen die ze vroeger wèl deden. Dat kan zijn, omdat ze er geen plezier meer aan beleven, of omdat ze het gevoel hebben dat ze de dingen niet meer aankunnen. Niet actief zijn kan als voordeel hebben dat u zich minder moe voelt, omdat u zich minder hoeft in te spannen, maar het kan ook nadelen hebben. Soms wilt u bepaalde dingen wel doen, maar door ze steeds maar uit te stellen wordt het steeds moeilijker ze te gaan doen. Bovendien gaan mensen zich vaak hopeloos voelen, omdat ze dingen niet hebben gedaan die ze eigenlijk wel hadden willen of moeten doen. Kortom, door niet actief te zijn kan de depressie blijven bestaan of zelfs erger worden.

Negatief denken

Een van de dingen die bij een depressie hoort, is het negatief denken. Als mensen depressief zijn, hebben ze de neiging om alles van de zwarte negatieve kant te zien. Ze hebben een negatief beeld van zichzelf, van de wereld en van de toekomst. Deze manier van denken kan ertoe leiden dat iemand in een negatieve cirkel terecht komt: door zo tegen jezelf, de omgeving en de toekomst aan te kijken, gaat iemand zich depressiever voelen, waardoor het negatieve denken weer versterkt wordt. Zie hiervoor ook het onderstaande model van de depressie.

Ook in de gedragstherapeutische behandeling zien we de bovenstaande twee vicieuze cirkels van de depressie terug in het:

• actiever worden en
• het aanpakken van automatisch negatieve gedachten.

Extra: Slaaptips!

Soms kan slecht slapen een belangrijke rol spelen bij het ontstaan en het in stand houden van depressieve klachten. Voor diegenen waar slaapproblemen spelen, hierbij de slaaptips.

Een belangrijke stap bij de behandeling van slaapproblemen is het leren ontspannen. Hieronder vind je een paar oefeningen.

Actiepunten:

• Check je slaap!
• Begin met de ontspanningsoefening Progressieve Relaxatie de lange versie. Bevalt die? Doe die dan elke dag minimaal één keer.
• Probeer ook de Suggestieve Relaxatie en bekijk welke ontspanningsoefening je het beste bevalt.
• Extra: leg je smartphone of tablet 's avonds in een la.