Wat is Angst

Introductie Angststoornissen

Angst en paniek: je knieën voelen knikken, je hart voelen bonzen, het benauwd hebben, je duizelig of misselijk voelen en het zweet dat je uitbreekt. Allemaal ervaringen die iedereen zal herkennen. Angst vormt dan ook gewoon een deel van ons leven. Over het algemeen kan angst goed verklaard worden vanuit de situatie waarin iemand zich bevindt. Op een moment dat je bijvoorbeeld gedachteloos de straat opstapt zonder goed uit te kijken en je opgeschrikt wordt door het gegier van banden, zal niemand verbaasd zijn dat je de bovengenoemde verschijnselen vertoont.

Anders wordt het als het gaat om situaties waarbij iedereen het er eigenlijk over eens is dat er geen werkelijk gevaar dreigt. Bij voorbeeld bij angst voor spinnen of andere kleine onschuldige diertjes, hoogtevrees, angst voor drukke winkels of, wat heel vaak voorkomt, de angst voor paniek: de angst dat iemand ziet dat je beeft of bloost of dat het zweet je uitbreekt. Dit soort angsten kan ernstige beperkingen met zich meebrengen. Dit komt meestal omdat angst altijd hand in hand gaat met vermijding. Angst is immers een onaangename situatie, waardoor het vanzelf spreekt dat iemand de situatie die hem of haar angstig maakt uit de weg zal gaan. In de praktijk komt het er dan echter op neer dat iemand vaak meer en meer situaties gaat vermijden en uiteindelijk de beperkingen ervan aan den lijve gaat ervaren.

Gek?

Mensen die last hebben van angstaanvallen, een fobie of een dwangstoornis, denken vaak dat zij de enigen zijn met dit probleem. Dat is beslist niet waar. Uit onderzoek is gebleken dat fobieën al eeuwenlang voorkomen. Tegenwoordig lijdt ongeveer drie procent van de mensen langere tijd aan een angststoornis of fobie. In totaal heeft vijf tot dertien procent van de Nederlandse bevolking wel eens een angst- of paniekaanval. Het gaat hierbij om serieuze klachten, die niets met aanstellerij te maken hebben. Maar mensen die er geen last hebben, kunnen de angstgevoelens vaak moeilijk begrijpen. Daarom worden mensen met fobieën en angsten niet altijd serieus genoeg genomen.

Oplossingen

Het komt vaak voor dat mensen hiervoor medicijnen gaan gebruiken. Op zich kan dit een goede oplossing zijn, maar vaak is het een tijdelijke. Vaak komt de angst als het medicijngebruik gestaakt wordt, weer terug en ook komt het voor dat er steeds meer en meer medicijnen gebruikt moeten worden. Gelukkig zijn er ook vaak andere oplossingen te vinden. Zo is het mogelijk om door stap voor stap ermee te oefenen, angstsituaties te overwinnen.

Hoe dit laatste in zijn werk gaat wordt deze site verder uitgelegd. Het is de bedoeling dat u hierin een manier vindt om zelf met uw angst te leren omgaan en er niet meer het slachtoffer van te zijn.

Wat is angst

Angst is nuttig, angst heb je nodig. Hoe vreemd het misschien ook mag lijken, zonder angst kan je niet goed functioneren. Angst stelt je in staat om snel te kunnen reageren op een (mogelijk) bedreigende situatie.

Alle kenmerken van angst zijn dan ook het best te verklaren vanuit de mogelijkheid tot het ondernemen van actie die het biedt. Voor het ondernemen van actie is het noodzakelijk dat het lichaam voldoende zuurstof naar de spieren kan transporteren. Deze zuurstof is nodig voor het verbrandingsproces waarmee de spieren energie leveren. De manier om die zuurstof binnen te krijgen ligt voor de hand: dieper en sneller gaan ademhalen. Deze versnelling van de ademhaling gaat dan vaak gepaard met een gevoel van benauwdheid. Om de zuurstof verder te transporteren is het nodig dat het bloed, waarmee de zuurstof getransporteerd wordt, sneller rondgepompt wordt. De frequentie van de hartslag zal daarom toenemen. Eén van de kenmerken van angst is dan ook de versnelde hartslag of de hartkloppingen die iemand ervaart. Verder past de bloedsomloop zich ook wat aan. Relatief gezien zal er meer bloed naar de grote lichaamsspieren getransporteerd worden: de armen en de benen, dan naar de andere delen van het lichaam. Vaak ervaren we dat als een gevoel van duizeligheid, omdat er wat minder bloed naar de hersenen gaat, en last van maag en darmen omdat daar ook wat minder bloed naar toe gaat. Ook bereidt het lichaam zich voor op de heftige spieractiviteit die kan gaan komen. Deze spieractiviteit veroorzaakt warmte en om deze warmte af te voeren wordt het koelingsmechanisme van het lichaam ingeschakeld: zweten. Tenslotte zal ook de spierspanning bij angst toenemen, iets wat we terugzien in trillen of beven.

Zo kunnen alle kenmerken van angst verklaard worden als een mechanisme dat het lichaam in staat stelt tot het snel ondernemen van actie. De stoffen die hierbij een rol spelen, zoals adrenaline, hebben verder enige tijd nodig om uit het bloed te verdwijnen. Daarom duurt het even voordat dit soort reacties weer verdwijnt.

De rol van vermijding

Angst is een onaangename ervaring. Daarom ligt het voor de hand dat mensen situaties waarin ze angstig zijn, uit de weg gaan. Zolang het gaat om situaties waarin de angst een reële grond heeft, is er weinig aan de hand. Op het moment echter dat iemand angstig wordt van in principe onschuldige situaties, en deze vervolgens gaat vermijden, kunnen er problemen ontstaan.

Het belangrijkste probleem hierbij is dat als iemand een onschuldige situatie uit de weg gaat, hij of zij er niet achter komt dat deze situatie in de praktijk daadwerkelijk niet gevaarlijk is. Iemand leert dus niet dat de angstreactie onterecht is. Deze reactie zal daardoor blijven bestaan. Sterker nog, vaak leidt het ertoe dat andere situaties, die lijken op de situatie die een angstreactie oproept, ook vermeden zullen gaan worden: de angst breidt zich uit. In sommige situaties kan dat ertoe leiden dat mensen door het toenemende vermijden van situaties in een volledig isolement terecht komen.